Het Schepenhuis
Het Schepenhuis

Ken je Heem

Een rubriek van Heemkundekring 'De Baronie van Cranendonck' waarin aandacht wordt besteed aan de mensen, objecten en verhalen


Het Schepenhuis,
Markt 1, 6021 CD Budel
Rijksmonument 11265
Gebouwd omstreeks 1771, gerestaureerd in 1860 en 1982.

Het oudste bouwplan van het Schepenhuis dat is teruggevonden, dateert uit 1771 en werd getekend door de bekende Boxterse landmeter, architect en bestuurder Hendrik Verhees (1744-1813). Een kopie van dit plan is nu nog ingelijst te bewonderen op de heemzolder in het Schepenhuis. In de linkerbovenhoek van dit plan staat de volgende tekst te lezen: ‘Projekt Van en om te maken een Nieuw Botter Huys en Secretarie en Verder Vertrekken etc. tot Budel, 1771.’

Uit het plan blijkt dat de benedenverdieping bestemd was voor overdekte marktplaats, ‘gaaren en bottermarkt’, waar producten van boerderijen uit Budel en omstreken konden worden verkocht. Het is immers zo dat de lokale overheid in die tijd de aangewezen instantie was om de dorpseconomie te bevorderen. Zij stelde hiervoor dan ook de eigen ruimte beschikbaar. Een klein gedeelte van de benedenverdieping werd ingenomen als ruimte ‘voor de Brant Spuydt’.

Op de eerste verdieping, ‘de 2de gront’, bevonden zich de volgende vertrekken: een ‘Secretarie’, een ‘Camer voor Schepen’, een drietal ‘Gevangenhocken’ en een ‘Geysel Camer’.
Op basis van het nog bestaande plan en de hierboven aangehaalde gegevens uit het Budels archief kunnen we veronderstellen dat het Schepenhuis in 1772 is gebouwd. Ook de klok in de toren dateert uit deze periode, zoals uit het randschrift en de tekst die de maker erin verwerkte: ‘Alexius Petit en Henricus zynen zoon hebben mij gegooten A 1773’.

Uit de dorpsresolutiën kunnen we opmaken dat er in de loop der tijden verbeteringen en verfraaiingen werden aangebracht. In 1871 dringt zich een grote opknapbeurt op, want al van 1855 af was er sprake van een voortdurend verval en restauratiewerken die wegens al te grote kosten op zich lieten wachten.
Uit diverse onderzoeken en studies blijkt dat die opknapbeurt waarschijnlijk wel wat meer heeft ingehouden. De topgevels van Verhees verdwenen en werden vervangen door schilddaken, de gootconstructie kreeg een neoklassieke vorm, de bordestrap verdween etc.

Nadat het nieuwe gemeentehuis aan het Capucijnerplein in oktober 1966 betrokken was door het, voorheen op diverse plaatsen geposteerde, gemeentepersoneel kwam het oude raadhuis leeg te staan. Bij beschikking van het ministerie van CRM van 14 november 1966 was het oude raadhuis op de definitieve lijst van Rijksmonumenten geplaatst.

Op 23 maart 1981 werd opnieuw een restauratie aanbesteed en aan de firma Vlasco Bouw B.V. werd het werk gegund.
Op 30 januari 1982 is het Schepenhuis door burgemeester J.A.M. Boudrie heropend, waarmee het besluit van de Raad van de Gemeente Budel van 26 februari 1981 tot algemene restauratie ten uitvoer is gebracht.
Sinds die dag heeft de Heemkundekring de 2e verdieping in gebruik als Heemkamer. Sinds 2010 wordt het Schepenhuis geëxploiteerd door woonbedrijf WOCOM en vinden de volgende activiteiten plaats: Op de benedenverdieping bevindt zich een dagcafé, dat bemand wordt door cliënten van Lunetzorg en hun begeleiders. Daarboven op de 1e verdieping is er nog de oude secretariekamer, in gebruik door onze fotogroep en als vergaderruimte voor de Heemkundekring en andere huurders. In vitrines hebben wij de in Budel gevonden oudheidkundige artefacten en enig gereedschap van oude ambachten tentoongesteld. Ook is hier de maquette van Budel anno 1832 opgesteld.
Zie website heemkundekringcranendonck.nl of volg ons op Facebook, Instagram of Twitter.

Meer berichten
 

FOTOSERIES